Zakończył się projekt „Produkcja oraz wykorzystanie krajowych źródeł białka roślinnego na cele paszowe”.

Celem operacji było promowanie oraz upowszechnianie wśród rolników dobrych praktyk i innowacyjnych rozwiązań stosowanych w produkcji oraz wykorzystanie krajowych źródeł białka roślinnego na cele paszowe.
Uczestnicy wyjazdów odbyli wizyty w czerwcu i w lipcu w gospodarstwach demonstracyjnych typu A w SDOO w Węgrzcach i MHR w Polanowicach, podczas których zapoznali się z zagadnieniami dotyczącymi uprawy roślin białkowych oraz mieli możliwość zobaczenia poletek doświadczalnych z soją, grochem, bobikiem i łubinem.
Kolejnym punktem były wizyty w dwóch gospodarstwach typu B. Tutaj również prowadzona była uprawa roślin białkowych – soi i grochu, które były wykorzystywane w żywieniu zwierząt zgodnie z instrukcją opracowaną przez opiekuna naukowego. W gospodarstwie pana Jana Knapika w Spytkowicach w części dotyczącej żywienia zwierząt obserwacje prowadzone były na 100 sztukach kur nieśnych. W ramach demonstracji, opracowano i wdrożono zasady żywienia kur nieśnych w oparciu o krajowe źródła białka paszowego, to jest przetworzone nasiona soi i nasiona grochu. W tym celu odpowiednio zbilansowane zostały mieszanki paszowe, zawierające powyższe surowce, pochodzące z produkcji własnej. Przed zastosowaniem w żywieniu niosek, surowe nasiona soi zostały poddane działaniu procesu ciśnieniowo-termicznego z wykorzystaniem ekstrudera. W okresie demonstracji analizowano podstawowe wskaźniki produkcyjne niosek żywionych mieszankami paszowymi, w których głównym źródłem białka były ekstrudowane nasiona soi i nasiona grochu, w tym liczba, masa jaj i % nieśności, masa pobranej mieszanki paszowej oraz wykorzystanie paszy w przeliczeniu na 1 jajo i na 1 kg jaj.
Drugi obiekt typu B to gospodarstwo pana Andrzeja Kaźmierczyka zlokalizowane w miejscowości Głogowiany-Wrzosy. W części dotyczącej żywienia zwierząt obserwacje prowadzono na około 12 sztukach tuczników, odchowywanych od ok. 35 kg masy ciała do uboju przy ok. 120 kg mc. Zwierzęta te były żywione mieszanką pełnoporcjową z udziałem soi ekstrudowanej i grochu. Nasiona soi przed skarmianiem zostały poddane ekstruzji z wykorzystaniem ekstrudera, celem obniżenia poziomu substancji antyodżywczych (takich jak inhibitory trypsyny, które ograniczają trawienie białka tych nasion), zwiększenia strawności skrobi będącej źródłem energii, poprawienia struktury włókna oraz obniżenia poziomu oligosacharydów, które mają działanie wzdymające. Obserwacje prowadzono na 2 grupach tuczników: grupa „sojowa” (testowa) – tuczniki żywione mieszanką pełnoporcjową z udziałem soi ekstrudowanej i grochu, które były głównym źródłem białka. Dla porównania grupa „kontrolna” (gospodarza) – tuczniki żywione paszą z udziałem ekstrudowanej soi, która jest jedyną paszą wysokobiałkową. W czasie tuczu zbierano dane na temat pobrania i zużycia paszy, kosztu surowców paszowych, przyrostów masy ciała świń, kosztu żywienia. W tych obiektach rolnicy mieli możliwość zapoznania się z procesem przetwarzania nasion roślin białkowych na paszę przy pomocy ekstrudera.
Ostatnim elementem demonstracji były wizyty w obiekcie typu C, czyli podmiocie wytwarzającym pasze dla zwierząt gospodarskich. Dla rolników z województwa małopolskiego taki obiekt został zlokalizowany w województwie świętokrzyskim w firmie EKOPLON. Podczas wizyty uczestnicy mieli okazję zobaczyć nowoczesne laboratoria i zapoznać się z wdrożonymi procedurami kontrolnymi gwarantującymi najwyższej jakości powtarzalne produkty spełniające oczekiwania konsumentów. Ocena jakości ziaren zbóż oraz nasion roślin białkowych odbywa się na początkowym etapie przyjęcia surowca. Jeśli surowiec nie spełnia wymagań jakościowych, dostawa zostaje odrzucona. Wizyty w obiekcie C odbywały się w okresie od października 2024 do lutego 2025 roku. Uczestnicy demonstracji otrzymali materiały informacyjne w postaci opisów obiektów demonstracyjnych typu A, B i C oraz broszurę zawierającą tematy m.in. dotyczące technologii uprawy poszczególnych roślin białkowych, wartości pokarmowej nasion roślin białkowych i ich stosowania w żywieniu zwierząt monogastrycznych. W wizytach uczestniczyło 318 ostatecznych odbiorców przy czym każdy z nich był w obiekcie A, B i C.
Podsumowaniem realizacji operacji była dwudniowa konferencja zorganizowana przez lidera projektu (CDR Radom) w maju tego roku. Uczestniczyli w niej ostateczni odbiorcy demonstracji, posiadacze gospodarstw demonstracyjnych, przedstawiciele podmiotów wytwarzających pasze oraz osoby związane z rolnictwem, nauką, doradztwem i przemysłem paszowym. Podczas konferencji padło wiele pozytywnych słów na temat projektu zarówno ze strony przedstawicieli świata nauki jak i samych producentów rolnych. Temat produkcji roślin białkowych, szczególnie soi jest w opinii uczestników ważny i należy go kontynuować.
Ewa Ryjak
