Zgadzam się na przechowywanie na urządzeniu, z którego korzystam tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie moich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania przeze mnie ze stron internetowych lub serwisów oraz innych parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Karniowicach oraz zaufanych partnerów.

Administratorzy danych:

Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
z siedzibą w Karniowicach
ul. Osiedlowa 9, 32-082 Karniowice

Zaufani partnerzy:

Cele przetwarzania danych:

  1. marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
  2. świadczenie usług drogą elektroniczną
  3. dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
  4. wykrywanie botów i nadużyć w usługach
  5. pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)

Podstawy prawne przetwarzania danych:

  1. marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
  2. świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
  3. pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych

Odbiorcy danych:
Administrator Danych Osobowych MODR, zaufani partnerzy

Prawa osoby, której dane dotyczą:
Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą

Zmiana polityki prywatności

Uwaga:

Od 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Potrzebujemy Twojej zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych przechowywanych w plikach cookies. Poniżej znajdziesz pełny zakres informacji na ten temat.

Close GDPR info
Menu główne
24 grudnia 2024

Informacja nt. projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie roślin uzyskanych za pomocą niektórych nowych technik genomowych (NGT)

Wprowadzenie
Nowymi technikami genomowymi określa się techniki modyfikacji genetycznych, które zostały opracowane w ostatnich dwóch dekadach. Jedną z nich jest metoda CRISPR/Cas9, potocznie nazywana nożyczkami genetycznymi, która pozwala na edytowanie genomu
w określonych miejscach (za opracowanie tej metody w roku 2020 przyznano nagrodę Nobla w dziedzinie chemii). Nowe techniki genomowe nie służą do wprowadzania genów obcych gatunków. Ten fakt odróżnia produkty NGT od organizmów, które kojarzone są z organizmami modyfikowanymi genetycznie (GMO). W dotychczasowym rozumieniu GMO to organizmy, do których przeniesiono geny z innych gatunków. Głownie z tego powodu GMO budzi dużo kontrowersji w społeczeństwie nie tylko polskim, ale również w innych krajach Europy.
W związku z obawami i niechętnym nastawieniem społeczeństwa, w Unii Europejskiej ustanowiono bardzo restrykcyjne zasady dopuszczania GMO do stosowania. Poza oceną ryzyka, jakie te organizmy potencjalnie mogą stanowić dla ludzi, zwierząt i środowiska, konieczne jest ich etykietowanie i śledzenie ich na rynku. Aby zapewnić możliwości śledzenia GMO, każdy podmiot, który chce wprowadzić GMO na rynek europejski, musi zapewnić również możliwość ich wykrywania.
W organizmach uzyskanych na drodze NGT brak jest obcych genów, co utrudnia odróżnienie tych organizmów od organizmów uzyskanych konwencjonalnymi metodami hodowlanymi. Wynika z tego, że wymogi dotyczące śledzenia organizmów ustanowione dla GMO – są
w tym wypadku niemożliwe do zastosowania. W związku z różnicami, które występują pomiędzy organizmami powszechnie kojarzonymi jako GMO, a produktami NGT, stało się jasne, że konieczne jest ustanowienie nowych przepisów dla NGT.

Założenia projektu rozporządzenia NGT
W dniu 5 lipca br. Komisja Europejska przyjęła projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie roślin otrzymanych z wykorzystaniem niektórych Nowych Technik Genomowych (NGT) oraz pochodzących z nich żywności i pasz, a także zmieniającego
rozporządzenie UE 2017/625. Projekt dotyczy wyłącznie roślin i obejmuje swoim zakresem tylko dwie nowe techniki genomowe: ukierunkowaną mutagenezę i cisgenezę. Metody te prowadzą do zmian w materiale genetycznym rośliny, ale wyłącznie w obrębie tego samego gatunku – powodując mutacje „własnego” materiału genetycznego. Teoretycznie te same mutacje mogłyby zajść w naturze samoczynnie. Do materiału genetycznego rośliny nie jest wprowadzany żaden obcy gen/fragment DNA - tak jak ma to miejsce w przypadku GMO.
Rozporządzenie NGT zakłada podział na dwie kategorie roślin, a kryterium podziału stanowi liczba modyfikacji wprowadzonych w genomie rośliny. Do 20 modyfikacji – kategoria NGT 1, natomiast powyżej 20 zmian – kategoria NGT 2.
Projekt rozporządzenia traktuje grupę NGT 1 na równi z roślinami konwencjonalnymi, jednak pod warunkiem uzyskania statusu NGT . Potwierdzenie, że roślina należy do grupy NGT 1 należeć ma do tych samych organów, które odpowiadają za autoryzację GMO.
Po uzyskaniu statusu NGT 1 materiał siewny tych odmian ma zostać oznakowany. Jednak na dalszych etapach produkcji nie będzie już konieczności znakowania żywności i pasz. Projekt rozporządzenia zakłada również kolejne wyłączenie – bez względu na rodzaj zastosowanej metody biotechnologicznej – rośliny, które uzyskały cechę odporności na herbicydy, nie mogą być zaliczone go grupy NGT 1. Automatycznie zaliczane są one do grupy NGT 2 i traktowane jak GMO.
Komisja Europejska zakłada, że rośliny NGT 1 są równie bezpieczne dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz dla środowiska, jak i rośliny konwencjonalne, zatem dla tych roślin nie będzie stosowany zakaz uprawy (tak jak ma to miejsce w przypadku GMO).
Grupa NGT 2, czyli grupa gdzie wprowadzono większą liczbę zmian w genomie, ma podlegać obecnym przepisom dotyczącym GMO, z niewielkim złagodzeniem wymagań na etapie oceny ryzyka. Rośliny NGT 2 mają być oznakowane na każdym etapie produkcji jako GMO.
Dla obu kategorii NGT projekt rozporządzenia zakłada zakaz stosowania ich w rolnictwie ekologicznym.
Prace nad projektem Od blisko półtora roku trwają w Radzie prace nad projektem rozporządzenia, w których Polska aktywnie uczestniczy. Wprowadzono wiele poprawek, w tym wprowadzono możliwości zakazywania uprawy roślin NGT 2 przez państwa członkowskie. Mimo prób prezydencji hiszpańskiej (druga połowa 2023) i belgijskiej (pierwsza połowa 2024) dotychczas nie udało się zakończyć pracy w Radzie, gdyż nadal brakuje kwalifikowanej większości głosów wśród państw członkowskich.
Równolegle nad projektem rozporządzenia pracował Parlament Europejski. Poprawki Parlamentu zostały przyjęte 24 kwietnia 2024 r., a jedną z nich jest zakaz patentowania roślin NGT.
Patentowanie roślin NGT Kwestia patentowania roślin NGT jest jedną z wątpliwości Polski, która była podnoszona od samego początku prac nad rozporządzaniem. Naszym zdaniem konieczna jest analiza korzyści i zagrożeń, odnośnie wpływu opatentowanych roślin NGT, których właścicielami są duże koncerny nasienne. Polscy hodowcy roślin, jak również przedstawiciele małych i średnich firm hodowli z innych krajów europejskich, wyrażają obawy, że mogą zostać zmarginalizowani, a rolnicy uzależnieni od zagranicznych koncernów hodowlanych i chemicznych. Dlatego Polska opowiada się przeciwko rozszerzeniu patentów na rośliny uprawne, natomiast popiera zapewnienie dalszego swobodnego dostępu hodowców do materiałów hodowlanych, a rolników do korzystania z ich prac zgodnie z zasadami Konwencji UPOV i rozporządzenia
Rady (WE) 2100/94. O wadze tej kwestii świadczy fakt, że również Europarlamentarzyści dostrzegli problem patentowania roślin NGT.

Plany na Prezydencję Polski w Radzie UE

Wraz z objęciem Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej 1 stycznia 2025 r. Polska przejmie prace nad rozporządzeniem NGT. Polska dostrzega potencjał nowych technik genomowych dla uzyskania nowych odmian roślin, z nowymi korzystnymi cechami, których rolnictwo
potrzebuje w związku ze zmianami klimatycznymi czy koniecznością wyżywienia rosnącej liczby ludności. Chcemy wspierać innowacje w rolnictwie. Dlatego Polska będzie kontynuować prace nad projektem rozporządzenia NGT - jednak mając na uwadze
zachowanie konkurencyjności sektora hodowli roślin. Jesteśmy w trakcie opracowywania poprawek do tekstu projektu. Naszą intencją jest sprawne przeprowadzenie negocjacji i zaangażowanie jak największej liczby państw członkowskich, a naszym celem – utrzymanie konkurencyjności w sektorze hodowli roślin. W trakcie Prezydencji zaproponujemy poprawki, które ograniczą efekt patentowania roślin NGT 1, a jednocześnie pozwolą utrzymać równowagę między skuteczną ochroną wynalazków,
stymulowaniem badań i rozwoju, a oczekiwaniami hodowców w zakresie swobodnego dostępu do odmian na potrzeby hodowli. W trakcie przygotowań do Prezydencji w Radzie, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęło liczne działania mające na celu upowszechnienie wiedzy o nowych technikach genomowych. Odbył się cykl szkoleń w ośrodkach doradztwa rolniczego, zorganizowano również konferencję pt. „Nowe Techniki Genomowe – Propozycje dla innowacyjnego rolnictwa”, która była transmitowana na kanale YouTube i cieszyła się bardzo dużym
zainteresowaniem. W przygotowaniu jest również broszura informacyjna na temat NGT.