Ekonomika

Ekonomika

Ceny mas豉 na rynkach w po這wie 2017 r.

W ostatnich miesi帷ach (pisz te s這wa w ko鎍u lipca 2017 r.), da si odczu znacz帷y wzrost cen mas豉. Wg Agencji Rynku Rolnego ceny zbytu wzros造 od ubieg貫go roku, wg ró積ych szacunków od 69% do nawet  75%. Spowodowa這 to oczywi軼ie wiele zapyta dotycz帷ych przyczyn tej sytuacji.

W istocie jest to bardzo ciekawe zagadnienie, doskonale ilustruj帷e reakcj rynków na zmiany strukturalne, cho jak twierdz znawcy zagadnienia, w konsekwencji raczej niegro幡e dla perspektywy rynkowej, w nieco d逝窺zej skali czasowej.

Trzeba przypomnie tutaj, i po wielu latach regulacji produkcji mleka, UE zdecydowa豉 si kilka lat temu zako鎍zy system jego „kwotowania”. Unia Europejska aby nie zdestabilizowa rynku informowa豉 z wyprzedzeniem o tej decyzji. Informacje sp造wa造 wi璚 do zainteresowanych instytucji bior帷ych udzia w systemie kwotowania, a poprzez te instytucje dociera造 one do producentów. Zwracano uwag by odpowiednio zachowa si w momencie, w którym nast徙i kres systemu. Sta這 si to ostatecznie w maju 2015 r. Mimo ostrze瞠, naturaln konsekwencj by znacz帷y wzrost poda篡 mleka na rynki. Wzrost poda篡, zgodnie z prawami ekonomicznymi spowodowa obni瞠nie cen mleka. G喚boki spadek mia miejsce w 2015 r. Producenci zareagowali redukcj hodowli w celu zmniejszenia dostaw, a najbardziej profesjonalni i dobrze zorientowani w zagadnieniach rynkowych, wykorzystali ten moment w celu restrukturyzacji stad.  W I pó逗oczu 2016 r. ceny mleka w dalszym ci庵u spada造, a spadek wyniós prawie 10% (9,9% wg danych opublikowanych przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospod. 砰wno軼iowej). Poczynaj帷 od II kwarta逝 2016 r. poda zacz窸a wyra幡ie obni瘸 si. W II po這wie 2016 r. nast徙i這 pewne wyrównanie popytu i poda篡, a ceny zacz窸y do嗆 szybko podnosi si, aby w grudniu osi庵n望 poziom o ponad 20% wy窺zy ni rok wcze郾iej. Ostatecznie redukcja cen mleka w Polsce za ca造 2016 rok wynios豉 2,3%. Ceny zbytu przetworów mlecznych wzros造 w tym okresie ok. 1,8% ale ceny detaliczne spad造 o ok. 2%, a mas豉 mniej, bo o ok. 0,8%. Ca豉 ta sytuacja w opisywanym okresie, mierzona za pomoc porówna dynamiki cen, zaowocowa豉 pogorszeniem si pozycji producentów, w relacji do przetwórców i to mimo faktu 瞠 przetwórstwo mleka w Polsce zdominowane jest przez spó責zielcz form w豉sno軼i. Znawcy tematu oceniaj 瞠 w 2017 r. produkcja mleka mo瞠 wzrosn望 o ponad 3%, z pu豉pu 10,8 mld litrów w 2016 r do 13,3 mld litrów. Spodziewany jest tak瞠 wzrost pog這wia byd豉 mlecznego o ponad 1,5%, a tak瞠 wydajno軼i nawet o 2%, co wypada wi您a z procesem restrukturyzacji stad, o którym wspomnia貫m wy瞠j.

W tym samym okresie mi璠zynarodowe rynki produktów mlecznych, w tym mas豉 nie spa造. Od pewnego czasu na wielkich rynkach w USA, Chinach, a tak瞠 w Rosji trwa造 kampanie marketingowe propaguj帷e u篡wanie mas豉 i raczej zniech璚aj帷e do tak popularnego dot康 spo篡cia margaryny. Przyczyny s z這穎ne, znaczenie ma z pewno軼i wzrost oceny mas豉 jako wysokojako軼iowego produktu spo篡wczego, ale jaki niewielki udzia w tej strategii marketingowej mog豉 mie tak瞠 informacja o zniesieniu kwotowania mleka w Unii Europejskiej, a co za tym idzie spodziewanym wzro軼ie jego produkcji. Aktywni handlowcy (niektórzy pisz o nich – spekulanci), obserwuj帷 zawirowania na europejskim rynku, wykorzystali moment obni瞠nia cen przetworów mlecznych i zmagazynowali znacz帷e ilo軼i mas豉 (które obok serów, przechowuje si stosunkowo dobrze w warunkach ch這dniczych), w oczekiwaniu na spodziewany wzrost jego cen w nieodleg造m terminie. Ten zabieg dodatkowo wp造n掖 na obecny stan cen mas豉. Dodatkowo nak豉da si na to tradycyjna sk這nno嗆 przetwórców w Europie, a tak瞠 w Polsce do anga穎wania nadwy瞠k mleka raczej w produkcj serów, gdzie mar瘸 jest korzystna, a perspektywa d逝窺zego przechowywania jest najlepsza.


I tak w wyniku przedstawionych procesów mamy podwy磬 cen w ca貫j Europie, a tak瞠 na rynkach zamorskich. Mniej wi璚ej do 20 czerwca br. cena mas豉 wynios豉 497 euro za 100 kg i

by豉 a o 46 proc. wy窺za od 鈔edniej z poprzednich pi璚iu lat. Tak wysoki poziom cen, wg znaw- ców tematu, nie by obserwowany nigdy wcze郾iej w historii. Nawi您uj帷 do informacji zawartych we wst瘼ie do niniejszego tekstu, pragn przekaza i w tygodniu zako鎍zonym  9 lipca  2017 r., za mas這 w blokach u przetwórców trzeba by這 p豉ci 21,11 z za kg. To daje 4,22 z za kostk sprzedan przez producenta.

Jednak, jak wspomnia貫m wcze郾iej,  zgodnie ze znanymi w handlu zjawiskami, nale篡 si spodziewa 瞠 w nieco d逝窺zej perspektywie, w wyniku zbilansowania si popytu i poda篡 sytuacja powróci do normy wieloletniej. Nieco trudniej jest natomiast okre郵i dzisiaj ostateczny poziom cen, jaki ukszta速uje si w wyniku opisanych zjawisk.

Jacek Walczak, dn. 31.07.2017 r.

盍ód豉:

1.    Pó逗ocznik Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospod. 砰wno軼iowej ”Rynek mleka”- maj 2017 r.

2.    Agencja Rynku Rolnego,

3.    Strefa biznesu - http://www.echodnia.eu/strefa-biznesu/wiadomosci