Ekonomika

Ekonomika

Bilans maj徠kowy gospodarstwa rolnego

Bilans maj徠kowy, jedno z podstawowych sprawozda finansowych, przedstawia stan   maj徠kowy  gospodarstwa w okre郵onym dniu. Bilans maj徠kowy jest to zestawienie dwustronne. Lew cz窷 stanowi aktywa, a praw pasywa. Aktywa s  to rzeczowe 鈔odki produkcji b璠帷e w bezpo鈔edniej dyspozycji osoby gospodaruj帷ej.

Pasywa informuj  o 廝ód豉ch pochodzenia tych 鈔odków, czyli kapitale, który te 鈔odki produkcji finansuje. Maj徠ek gospodarstwa mo瞠 by finansowany z dwóch 廝óde: kapita貫m w豉snym, który okre郵a jaka  cz窷 maj徠ku, któr dysponuje prowadz帷y gospodarstwo jest jego w豉sno軼i   oraz kapita貫m obcym. Kapita造 obce, to aktualne zobowi您ania gospodarstwa wynikaj帷e z przesz這軼i.

Zasad  bilansu maj徠kowego jest, 瞠 warto嗆 aktywów ogó貫m musi zawsze równa si warto軼i pasywów ogó貫m.              

W gospodarstwie rolniczym po stronie aktywów wyró積iamy nast瘼uj帷e grupy sk豉dników maj徠kowych:

- ziemia: wszystkie grupy gruntów jakie wyst瘼uj w gospodarstwie, niezale積ie od formy ich zagospodarowania. S to mi璠zy innymi: grunty orne, trwa貫 u篡tki zielone, grunty pod wodami, tereny pod zabudowaniami, drogami, nieu篡tki. Ziemia to specyficzny 鈔odek trwa造, poniewa jest  wytworem natury i przy prawid這wym u篡tkowaniu nie zu篡wa si – wykorzystanie nie wi捫e si z naliczaniem amortyzacji.

- plantacje trwa貫: grunty, które wydzielono pod wieloletnie uprawy (sady, szkó趾i),

- budynki i budowle: s to wszystkie budynki oraz trwa貫 urz康zenia o charakterze budowlanym (ogrodzenia, silosy, mosty) oraz utwardzone place i sk豉dowiska, urz康zenia melioracyjne (dreny, rowy),

- pojazdy, maszyny, urz康zenia, narz璠zia: s to ruchome urz康zenia techniczne u篡tkowane przez wiele lat, których warto嗆 uzasadnia do zaliczenia jako 鈔odki trwa貫,

- udzia造, obligacje: 鈔odki zaanga穎wane w innych jednostkach gospodarczych, ulokowane na d逝窺zy przedzia czasu, które zapewniaj dodatkowe dochody (odsetki). Zaliczamy tu m. in.: lokaty, po篡czki d逝goterminowe itp.,

- stado podstawowe: zwierz皻a ze stada rodzicielskiego wykorzystywane przez wiele lat (krowy, buhaje, maciory, owce itp.),

- stado obrotowe: zwierz皻a m這de, utrzymywane przede wszystkim na rze, przebywaj帷e w swojej klasie do jednego roku,

- produkcja ro郵inna w toku: zasiewy ro郵in istniej帷e w momencie inwentaryzacji ( nie zaliczone do plantacji wieloletnich). Warto嗆 tej produkcji okre郵a si na podstawie kosztów poniesionych na upraw.

- zapasy produkcji: s to produkty przeznaczone do zu篡cia w gospodarstwie (siano, kiszonka) oraz do sprzeda篡 (ziemniaki, zbo瞠),

- zapasy z zakupu: 鈔odki zakupione do produkcji (nawozy mineralne, 鈔odki ochrony ro郵in, paliwo), a tak瞠 cz窷ci zamienne i materia造 do remontów bie膨cych. W grupie tej ewidencjonowany mo瞠 by tak瞠 tzw. inwentarz ma這cenny, np. narz璠zia (grabie, wid造),

- nale積o軼i: s to nie zrealizowane p豉tno軼i za dostarczone przez gospodarstwo produkty lub dokonane przedp豉ty na zakup 鈔odków produkcji,

- oszcz璠no軼i: krótkoterminowe wk豉dy bankowe s逝膨ce na pokrywanie bie膨cych p豉tno軼i a tak瞠 krótkookresowe po篡czki,

- gotówka: 鈔odki pieni篹ne przechowywane przez rolnika (kasa).


W strukturze pasywów wyró積iamy:

- kapita w豉sny: suma dochodów, ulokowana w aktywach. Informuje nas jaka cz窷 鈔odków posiadanych przez rolnika jest jego w豉sno軼i,

- kredyty d逝goterminowe: cz窷 zad逝瞠nia gospodarstwa (najcz窷ciej inwestycyjnego, czyli zaci庵ni皻ego na wytworzenie 鈔odka trwa貫go), którego okres sp豉ty roz這穎ny  jest na kilka lat,

- kredyty i po篡czki krótkoterminowe: zad逝瞠nie bie膨ce w bankach i instytucjach finansowych, którego okres sp豉ty nie przekracza 1 roku,

- zobowi您ania: zad逝瞠nia zwi您ane z pobranymi 鈔odkami i us逝gami, za które jeszcze nie zap豉cono.

Bilans maj徠kowy  sporz康zany jest na podstawie spisu z natury czyli inwentaryzacji. Polega to na spisaniu wszystkich zasobów gospodarstwa zgodnie ze stanem rzeczywistym. W tym przypadku bilans jest odzwierciedleniem  faktycznego stanu maj徠kowego.

Analiza bilansu polega na ocenie struktury aktywów i pasywów – jest to tzw. pionowa analiza bilansu  oraz na porównaniu aktywów z pasywami – analiza pozioma.

W analizie pionowej przydatne jest grupowanie poszczególnych sk豉dników aktywów. Wyodr瑿nia si najcz窷ciej  鈔odki trwa貫 i 鈔odki obrotowe. 字odki trwa貫 przenosz tylko cz窷 swojej warto軼i na warto嗆 produkcji. 字odki obrotowe zu篡wane s w ca這軼i, uzyskana warto嗆 produkcji w danym cyklu powinna ca趾owicie równowa篡 ich warto嗆. To oznacza, 瞠 im wy窺za w gospodarstwie jest warto嗆 鈔odków trwa造ch w stosunku do 鈔odków  obrotowych, tym wi璚ej cykli produkcyjnych trzeba wykona aby odtworzy maj徠ek.

Inny podzia aktywów w rolnictwie polega na wyodr瑿nieniu maj徠ku nieruchomego i ruchomego. Nieruchomo軼i to: ziemia, plantacje wieloletnie, budynki, budowle. W przypadku konieczno軼i sprzeda篡 cz窷ci maj徠ku  trudniej uzyska korzystn cen na nieruchomo軼i ni na 鈔odki ruchome.  

Bilanse sporz康zane s okresowo, co najmniej raz w roku, mo積a wiec dokona porównania  jakie zmiany w  warto軼i i strukturze aktywów nast徙i造 w danym  okresie.  Je瞠li nast徙i przyrost rzeczywistej warto軼i maj徠ku  wskazywa to mo瞠 na zdolno軼i rozwojowe gospodarstwa ale mo瞠  to by tak瞠 spowodowane trudno軼iami w zbycie wytworzonej produkcji. Konieczna jest wi璚 dok豉dna analiza struktury aktywów.

W strukturze  pasywów  podstawowe znaczenie maj relacje mi璠zy zaanga穎wanym kapita貫m w豉snym i kapita貫m obcym. Wysoki udzia kapita逝 w豉snego 鈍iadczy o dobrej sytuacji ekonomicznej  ale oznacza te, 瞠 gospodarstwo bazuje w wi瘯szym stopniu na w豉snych mo磧iwo軼iach  i w pewnym stopniu ogranicza mo磧iwo軼i swojego rozwoju. Ocena w豉軼iwej polityki finansowania rozwoju gospodarstwa  polega na porównaniu relacji mi璠zy aktywami trwa造mi i kapita貫m sta造m (kapita w豉sny + kredyty d逝goterminowe). Korzystna sytuacja jest w przypadku kiedy  aktywa trwa貫 pokryte s  w ca這軼i  kapita貫m  sta造m. Oznacza to, 瞠 zad逝瞠nie krótkoterminowe  pokryte jest warto軼i 鈔odków obrotowych. Jednak w przypadku konieczno軼i natychmiastowej sp豉ty tego zad逝瞠nia mo瞠 si okaza, 瞠 nie wszystkie 鈔odki obrotowe mo積a szybko sprzeda i uzyska ze sprzeda篡 korzystna cen. Wiec w rzeczywisto軼i  鈔odki obrotowe nie mog pokry wywi您ania si z bie膨cych  zobowi您a.  Gorsza sytuacja jest w przypadku, gdy ró積ica pomi璠zy kapita貫m sta造m a warto軼i 鈔odków trwa造ch jest ujemna – czyli  鈔odki trwa貫 finansowane s za pomoc zobowi您a  krótkoterminowych. Warto嗆 鈔odków obrotowych nie pokrywa zad逝瞠nia bie膨cego i gospodarstwo traci bie膨c zdolno嗆 p豉tnicz. Musz by podj皻e w tej sytuacji dzia豉nia naprawcze, gdy utrzymywanie tego stanu przez d逝窺zy czas prowadzi do  niewyp豉calno軼i gospodarstwa.

Najkorzystniejsza sytuacja ekonomiczna jest w przypadku, gdy aktywa obrotowe nie tylko pokrywaj w ca這軼i bie膨ce zobowi您ania ale wyst瘼uje ich pewna nadwy磬a, nazywana kapita貫m pracuj帷ym. Gospodarstwo posiada wi璚 bezpieczn zdolno嗆 p豉tnicz.  Gdy nadwy磬a ta jest zbyt du瘸  mo瞠 to 鈍iadczy o pope軟ianiu b喚dów w gospodarce finansowej i nie wykorzystywaniu mo磧iwo軼i lokowania nadwy瞠k pieni篹nych na korzystnych warunkach.