Agroturystyka

Agroturystyka

Ogrody jak marzenie

Każdy z nas chce mieć piękny, zadbany i wypielęgnowany ogród, który jest ozdobą naszego domu. Najistotniejsze jednak jest to aby ogród harmonijnie komponował się z otaczającym go krajobrazem - dotyczy to zwłaszcza ogrodów powstających na obrzeżach miast, wśród pól, pod lasem, na morskim nabrzeżu czy w górach.  Poniżej przedstawiamy Państwu w formie fotografii i krótkich opisów kilka rodzajów ogrodów stylowych. Być może pomogą one Państwu zdecydować o formie i charakterze Waszego przyszłego ogrodu.


OGRÓD BIAŁY


Ogrody białe dają poczucie spokoju i harmonii dzięki najbardziej naturalnemu i najdelikatniejszemu z możliwych zestawieniu barw: bieli i zieleni. Ich kolorystyczna jednolitość nie ma jednak nic wspólnego z monotonią - o bogactwie i różnorodności ogrodu białego decyduje bowiem nie tylko biała barwa kwiatów - rzadko kiedy "czysta" - ale również rozmaitość bylin, krzewów i drzew o liściach w różnych odcieniach zieleni, srebrnych oraz pstrych. Kompozycje takie są niezastąpione zwłaszcza w cienistych zakątkach ogrodu, gdzie kontrastująca z ciemną zielenią liści biel kwiatów jest elementem rozświetlającym mrok i zjawiskiem typowym dla naturalnych stanowisk leśnych.

 

Do gatunków i odmian roślin niezastąpionych w tworzeniu ogrodu białego należą:

ROŚLINY O BIAŁYCH KWIATACH

•  byliny i rośliny cebulowe:

 konwalia majowa, śnieżyczka przebiśnieg, zawilec gajowy, fiołek trójbarwny 'Snow White', fiołek motylkowaty 'Albiflora', cebulica syberyjska 'Alba', śnieżyca wiosenna, śniedek baldaszkowaty, zimowit jesienny, krokus 'Peter Pan', tulipan 'Spring Green', lilia biała, pustynnik olbrzymi, stokrotka trwała 'Alba', gęsiówka kaukaska, szarotka alpejska, skalnica Arendsa, głowienka wielkokwiatowa 'Alba', ubiorek wiecznie zielony, dzwonek karpacki 'Alba', dzwonek brzoskwiniolistny 'Alba', dębik ośmiopłatkowy, łyszczec wiechowaty, płomyk wiechowaty 'Pax', tiarella sercolistna, zawilec japoński, zawilec gajowy, zawilec wielkokwiatowy, zawciąg nadmorski 'Alba', macierzanka wczesna 'Albiflorus', tawułka Arendsa 'Snowstar', aster krzaczasty 'Blaubux', parzydło leśne, jukka nitkowata, funkia babkowata, liliowiec 'Gentle Shepherd', bodziszek łąkowy 'Kashmir's White', ciemiernik biały.

•  krzewy i drzewa:

 barwinek pospolity 'Alba', kalina koralowa 'Roseum,' kalina japońska, kalina koreańska, krzewuszka 'Candida', lilak pospolity 'Madame Lemoine', 'Mont Blanc' ; świdośliwa kanadyjska, budleja Dawida 'White Profusion', pigwowiec pośredni 'Nivalis', żylistek wysmukły, żylistek szorstki 'Plena', obiela mieszańcowa 'The Bridge', ketmia syryjska 'Totus Albus', hortensja drzewiasta 'Anabelle', hortensja bukietowa 'Grandiflora', 'Tardiva' ; jaśminowiec wonny, pięciornik krzewiasty 'Abbotswood', 'Tilford Cream', tawuła brzozolistna, tawuła szara 'Grefsheim', tawuła wczesna, tawuła nippońska 'Snowmound', tawuła śliwolistna, tawuła van Houtte'a, kalmia szerokolistna 'Muras', pieris japoński 'Debutante', azalie: 'Persil', 'Schneegold', 'Silver Slipper' ; różaneczniki: 'Album Novum, Calsap, Eskimo, wrzos pospolity: 'Alicia', 'Alba Plena', 'Long White', 'Melanie' ; wrzosiec czerwony 'Snow Queen', wrzosiec darlejski 'White Perfection', magnolia Siebolda, magnolia gwiazdzista, magnolia japońska, głóg dwuszyjkowy 'Alboplena, jarząb pospolity - owoce pomarańczowe, jabłoń 'John Downie', śliwa tarnina.

•  róże:

 wielkokwiatowe - 'Chopin', 'Polarstern'

 okrywowe - 'Alba Meidiland', 'Nozomi', 'Snow Ballet', 'Weisse Immensee', 'White Meidiland'

 parkowe - 'Fruhlingsduft', 'Nevada', 'Schneewittchen'

•  pnącza:

 powojniki 'Jerzy Popiełuszko', 'Matka Urszula Ledóchowska', 'Jan Paweł II, 'Sylvia Denny', 'Snow Queen', 'Summer Snow', 'Mrs George Jackmann', 'Matka Siedliska', 'John Huxtable, Asagasumi', 'Toki', 'Arctic Queen'  powojnik alpejski odm. syberyjska, powojnik wielopłatkowy 'White Swan', powojnik włoski 'Alba Luxurians', rdestówka Auberta, hortensja pnąca, glicynia kwiecista 'Longissima Alba', przywarka japońska.


ROŚLINY O SREBRNYCH LUB NIEBIESKICH LIŚCIACH

•  byliny:

 rogownica kutnerowata, bylica 'Silver Queen', ukwap dwupienny, kostrzewa popielata, funkia Siebolda, czyściec wełnisty, mikołajek nadmorski, santolina cyprysikowata, kocimiętka Faassena.

•  krzewy i drzewa:

 wrzos pospolity 'Silver Knight', lawenda wšskolistna, wierzba szwajcarska, wierzba lanata, wierzba purpurowa 'Nana' - brązowoczerwone pędy, wierzba płożąca odm. srebrzysta, oliwnik wąskolistny.

•  iglaki:

 jodła szlachetna 'Glauca', jodła koreańska 'Silberlocke', cyprysik Lawsona 'Dart's Blue Ribbon', cyprysik nutkajski 'Tatra', cyprysik groszkowy 'Boulevard', jałowce chińskie w odmianach, jałowce pospolite w odmianach, jałowce łuskowe w odmianach, jałowiec wirginijski 'Grey Owl', świerk kłujący 'Glauca Globosa', 'Hoopsii', 'Iseli Fastigiata' ; świerk klujący syn. srebrny, sosna drobnokwiatowa 'Glauca', sosna pospolita 'Watereri', daglezja.


ROŚLINY O PSTRYCH LIŚCIACH

•  byliny:

 gęsiówka kaukaska 'Variegata', podagrycznik pospolity 'Variegatum', turzyca ptasie łapki 'Variegata', bluszczyk kurdybanek 'Variegata', funkia Fortune'a 'Aureomarginata', funkia 'Francee', 'Patriot', 'Stiletto' - liliowe kwiaty !, jasnota plamista 'White Nancy'.

•  krzewy i drzewa:

 klon jesionolistny 'Variegatum', klon pospolity 'Drummondii', klon jawor 'Leopoldii', berberys Thunberga 'Kelleriis', dereń biały 'Elegantissima', 'Sibirica Variegata' ; irga pozioma 'Variegatus' - czerwone owoce !, trzmielina Fortune'a 'Emerald Gaiety', złotlin japoński 'Picta' - żółte kwiaty !, wierzba całolistna 'Hakuro-nishiki', wiąz drobnokwiatowy 'Geisha', barwinek pospolity 'Variegata' - liliowe kwiaty ! , krzewuszka cudowna 'Variegata' - białoróżowe kwiaty , krzewuszka 'Nana Variegata' - białoróżowe kwiaty


ROŚLINY O NIEBIESKICH LUB FIOLETOWYCH KWIATACH

•  byliny i rośliny cebulowe:

szafirek armeński, śnieżnik lśniący 'Gigantea', cebulica syberyjska, puszkinia cebulicowata, sasanka zwyczajna, niezapominajka leśna, hiacynt, krokus wiosenny, kosaciec żyłkowany, kosaciec niski, kosaciec syberyjski, kocimiętka Faassena, len trwały, fiołek wonny, przylaszczka pospolita, pierwiosnek ząbkowany, orlik, aster alpejski, dzwonek karpacki, dzwonek brzoskwiniolistny, żagwin ogrodowy, dąbrówka rozłogowa, funkie, houstonia błękitna, ułudka wiosenna, płomyk kanadyjski, rozwar wielkokwiatowy, wielosił błękitny, pierwiosnek różowy, macierzanka piaskowa, przetacznik kłosowy.

• krzewy:

barwinek pospolity, lawenda wąskolistna, wawrzynek wilczełyko, różanecznik drobnokwiatowy 'Blue Tit', 'Buchlovice' ; różanecznik wielkokwiatowy 'Blutopia', 'Roseum Elegans', 'Lee's Dark Purple' ; azalia japońska 'Ledicanense', 'Sasava' ; lawenda wąskolistna, lilak pospolity

• pnącza:

powojnik 'Fryderyk Chopin', 'Rhapsody' i inne ; powojnik alpejski 'Frankie', 'Pamela Jackmann', glicynia chińska.


ROŚLINY O RÓŻOWYCH KWIATACH

• byliny:

 bergenia sercowata, gozdzik siny, złocień 'Clara Curtis', bożykwiat Meada, jeżówka purpurowa, truskawka ozdobna 'Pink Panda', bodziszek korzeniasty, bodziszek kantabryjski 'Cambridge', łubin trwały, liatra kłosowa, płomyk szydlasty, płomyk wiechowaty, odętka wirginijska 'Bouquet Rose', mydlnica bazyliowata, rozchodnik okazały.

• krzewy:

 hortensja piłkowana 'Intermedia', kolkwicja chińska, magnolie, pięciornik krzewiasty 'Pink Queen', migdałek trójklapowy, robinia szczeciniasta 'Macrophylla', tawuły japońskie, tamaryszek, krzewuszki, azalie wielkokwiatowe 'Cecile', 'Cannon's Double', 'Kilian', 'Irene Koster', 'Pink Delight', 'Sarina' ; azalie japońskie 'Diamant Rosa', 'Kermesina Rosea', 'Rokoko' ; różanecznik jakuszimański 'Lumina', różanecznik drobnokwiatowy 'P.J.M.Elite' oraz liczne odmiany powojników i róż.

Wiele z tych roślin ma ściśle określone wymagania dotyczące warunków glebowych i nasłonecznienia, ważne jest więc umiejętne dobranie poszczególnych gatunków i odmian do charakteru stanowisk, które w nawet bardzo małym ogrodzie mogą znacznie różnić się od siebie. Należy również pamiętać, że kwitnienie jest tylko stosunkowo krótkim epizodem w roku i u różnych gatunków przypada na różne miesiące, sztuką jest więc stworzenie OGRODU BIAŁEGO PRZEZ CAŁY ROK. Niewątpliwie w czasie, kiedy nic już nie kwitnie o charakterze tego ogrodu zadecydują pstre liście, rozmaitość ich kształtów i odcieni oraz ozdobne formy drzew i krzewów, stanowiące podstawę całego założenia. Warto również poświęcić trochę uwagi roślinom doniczkowym o białych kwiatach np. pelargoniom, petuniom - pojemniki z tymi roślinami możemy podwieszać na murach, pergolach, wokół tarasu lub ustawiać w różnych miejscach w ogrodzie, nieustannie zmieniając jego wygląd. Jesienią, na skutek przebarwiania się liści ogród biały tonie w powodzi złotych, czerwonych i brązowych barw. Warto mieć w swoim ogrodzie te gatunki i odmiany, które przebarwiają się szczególnie pięknie, jak berberysy, irgi, trzmielina oskrzydlona czy klony. A zimą wśród oszronionych gałązek i rabat pokrytych śniegiem w prawdziwym ogrodzie białym zawsze zakwitną ciemierniki, zimowity i wrzośce.


OGRÓD JAPOŃSKI

Istnieje wiele typów ogrodów japońskich, np. ascetyczne żwirowe ogrody zen, wszystkie jednak cechuje prostota, harmonia, elegancja, asymetria kompozycji i bogata symbolika związana z kulturą i religią. Zawsze naśladują one prawdziwy pejzaż, stanowiąc miniaturę naturalnego krajobrazu.

Podstawą w tworzeniu ogrodu w stylu japońskim są 4 główne elementy:

WODA - to głównie strumienie, stawy i źródełka, ale też zastępujące ją "potoki" ze starannie     grabionego białego żwiru i piasku (ogrody suchego krajobrazu)

KAMIEŃ - układ kamieni (najlepiej omszonych i o wyjątkowym kształcie) nigdy nie jest przypadkowy, mają one bowiem znaczenie symboliczne

DREWNO - budulec dla altan, tarasów i mostków


CHARAKTERYSTYCZNE ROŚLINY - główną rolę wśród nich odgrywają:

 - iglaki - sosny, jodły, jałowce, cyprysiki, zwykle formowane na kształt starych drzew   naturalnie powykręcanych przez wiatr

 - magnolie, klony palmowe, miłorząb japoński, wiśnia piłkowana, różaneczniki, azalie, bukszpan, tawuły japońskie, pigwowce, suchodrzew chiński, trawy ozdobne, w tym bambusy,

 - zawilce japońskie, liliowce, funkie, piwonie oraz poduchy karmnika ościstego, zawciągu i mchów stosowane zamiast trawy.

Nastrój ogrodu japońskiego niewątpliwie pomogą nam stworzyć detale ozdobne takie jak kamienne latarenki i naczynia, źródełka tsuku-bai, figurki Buddy i bambusowe płotki oraz większe elementy architektoniczne - drewniany mostek, altana w kształcie pagody, księżycowa brama, meandrująca ścieżka czy strumyk. Równie istotne jest uzyskanie w ogrodzie subtelnej gry światła i cienia czy odbicia księżyca w lustrze wody.

OGRÓD LEŚNY

Na ogród leśny warto zdecydować się, gdy zakupiliśmy działkę już porośniętą wysokimi drzewami - w lesie lub na jego obrzeżach, wówczas pożądany efekt uzyskamy niemal od razu. Pozostaje nam podsadzenie drzew cieniolubnymi krzewami, bylinami, pnączami, paprociami oraz mchem.

Bardzo ważne jest, jaki typ lasu posiadamy na swojej działce - suchy bór sosnowy z piaszczystą, kwaśną i mało urodzajną glebą, las liściasty na glebie bardzo żyznej, próchnicznej, bogatej w składniki odżywcze, czy też podmokły, zabagniony las olchowy. Od tego bowiem zależy z jakich gatunków roślin utworzymy podszyt i runo naszego leśnego ogrodu. Najlepiej, gdyby były to rośliny spotykane w lesie w stanie dzikim oraz te odmiany ozdobne, które po prostu "pasują" do takiego środowiska, a więc przede wszystkim znoszą cień.

 Zależnie od rodzaju gleby mogą to być:

•  DZIKIE DRZEWA OWOCOWE - jabłoń, grusza, wiśnia ptasia

•  KRZEWY - czeremcha, jarząb, kruszyna, leszczyna, głóg, dzika róża, bez czarny, azalie i różaneczniki, hortensje ogrodowe i bukietowe, kalina koralowa, porzeczka krwista, suchodrzew chiński, żarnowce, wrzosy, wrzośce, jałowce, cisy

•  PNĄCZA - bluszcz pospolity, winobluszcze, hortensja pnąca, kokornak wielkolistny

•  BYLINY POD KORONY DRZEW IGLASTYCH - barwinek pospolity, barwinek większy, ciemiernik cuchnący, gajowiec żółty, jasnota plamista, kokoryczka wielkokwiatowa, konwalijka dwulistna, kosmatka olbrzymia, poziomkówka indyjska, żywokost wielkokwiatowy

•  BYLINY POD KORONY DRZEW LIŚCIASTYCH - barwinek pospolity, cebulica syberyjska, cieszynianka wiosenna, funkie, kokorycze, groszek wiosenny, ciemiernik biały, konwalia majowa, konwalijka dwulistna, kopytnik pospolity, marzanka wonna, miodunka plamista, przylaszczka pospolita, rannik zimowy, serduszka wspaniała, śnieżyczka przebiśnieg, szczawik zajęczy, zawilec gajowy

•  TRAWY, PAPROCIE I MCHY

 Własny las możemy założyć także "od początku" - takie rozwiązanie jest idealne w przypadku bardzo dużych ogrodów. Warto wtedy zdecydować się na posadzenie gatunków drzew występujących w okolicy w stanie dzikim.

•  Do drzew rodzimych należą - sosna, świerk, modrzew, jodła, brzoza, jawor, olcha, jesion, dąb szypułkowy i bezszypułkowy, jesion, dąb, lipa, wiąz, klon pospolity oraz buk

•  Drzewa obcego pochodzenia, które możemy wykorzystać to - sosna czarna, daglezja i dąb czerwony.

OGRÓD NA DACHU

Nowoczesne technologie konstrukcyjne i izolacyjne pozwalają dziś tworzyć ogrody na stropodachach (zielone tarasy, balkony, patio, atrium) i dachach o spadku do 30 st., choć pomysł "wiszących ogrodów" znany był już w starożytnej Grecji, Rzymie, Babilonii i Persji.

Największym czynnikiem ograniczającym przy projektowaniu tego typu ogrodów jest nośność stropu. Jako podłoże dla roślin stosuje się więc lekkie mieszanki substratów torfowych, keramzyt jako drenaż, styropian ekstradowany jako ocieplenie odporne na działanie wody i korzeni roślin oraz izolację z folii PVC. Wszystkie te warstwy oddzielone są włókniną.

Warunki rozwoju dla roślin są tu specyficzne. Ogród na dachu szczególnie narażony jest bowiem na wysychanie z powodu braku wód gruntowych i zjawiska ich podsiąkania. Najlepiej więc sadzić w nim gatunki wyjątkowo odporne na mróz i suszę, dla roślin bardziej wymagających niezbędne będzie założenie systemu automatycznego nawadniania. Innym kryterium doboru roślin jest budowa ich systemu korzeniowego, który musi być stosunkowo płytki, aby nie spowodował uszkodzeń. Większy wybór gatunków mamy w przypadku obsadzania stropodachów, gdyż na dachy spadziste nie nadają się drzewa ani krzewy.

Wyróżnia się dwa typy ogrodów na dachu:

•  ogrody EKSTENSYWNE - tworzone są zarówno na powierzchniach płaskich, jak i spadzistych, z roślin niskich, płożących, skalnych, o minimalnych wymaganiach siedliskowych.

 Do roślin typowych dla ogrodu ekstensywnego należą:

 - aster alpejski, dąbrówka rozłogowa, czyściec wełnisty, dzwonek karpacki, bodziszki, płomyk szydlasty, goździk siny, kosaciec, kostrzewa sina, kostrzewa Gaultiera, karmnik ościsty, macierzanka piaskowa, rojniki, rozchodniki, skalnice, smagliczka, ukwap dwupienny, zawciąg nadmorski, wrzosy i wrzośce.

•  ogrody INTENSYWNE - są ciężkie, gdyż tworzy się je z większych roślin o bardziej rozbudowanym systemie korzeniowym, wymagających grubszej warstwy podłoża (humusu). Rośliny do ogrodu intensywnego to:

 - berberysy, dereń rozłogowy, forsycja, irgi, żarnowce, ligustr, róże, pięciornik krzewiasty, pigwowiec, tawuły japońskie, suchodrzew japoński, wierzby ozdobne, wszystkie karłowe i płożące odmiany iglaków - sosen, świerków, żywotników, cisów, jałowców, winobluszcze, bluszcze, powojniki i wiele innych.


OGRÓD WIEJSKI

Tradycyjny ogród wiejski to ogród użytkowo - ozdobny - tonący w powodzi kwiatów, pachnący ziołami.

Jest to również typ ogrodu wymagający ogromnego nakładu pracy. Może dlatego prawdziwe ogrody wiejskie powoli odchodzą w przeszłość. Zmienia się ich forma i charakter - z naturalnego i bogatego w gatunki na coraz bardziej "miejski", w którym roślinność ujęta jest w zamknięte rabaty, rozległy trawnik strzyżony, ścieżki wyłożone kostką granitową lub klinkierem, a w składzie gatunkowym przeważają rośliny iglaste, niewiele jest przy tym bylin.

 W ogródkach wiejskich wiele elementów kompozycji to czysty przypadek. Rośliny wysiewają się swobodnie, a niczym nie ograniczone pnącza porastają płoty i ganki. Podstawę założenia stanowią jednak zwykle liczne odmiany drzew i krzewów owocowych:

 - jabłonie, grusze, śliwy, wiśnie, czereśnie, morele, brzoskwinie, ałycza, leszczyna, orzech włoski oraz krzewy agrestu, porzeczki, maliny, jeżyny, aronii, truskawek i poziomek.

 - krzewy ozdobne - zależnie od upodobań właścicieli są to najczęściej - forsycja, róże, kaliny, krzewuszki, lilaki

 - królują jednak w tym ogrodzie byliny, rośliny cebulowe, jednoroczne i dwuletnie; do najpopularniejszych z nich należą: astry, cynie, dalie, floksy, groszek pachnący, goździk, lilie, liliowce, lwie paszcze, malwy, łubin, mieczyk, nagietki, nasturcje, naparstnice, nawłocie, ostróżki, jeżówki, piwonie, serduszka, słonecznik, aksamitki.

W ogrodzie wiejskim zawsze znajdziemy zakątek ziołowy i warzywnik, w sąsiedztwie których zwykle lokalizuje się studnię oraz niezbędny w tym typie ogrodu kompostownik.

 

OGRÓDEK ZIOŁOWY

Przy zakładaniu ogródka ziołowego należy wybierać stanowiska nasłonecznione z żyzną, dobrze spulchnioną i odchwaszczoną glebą. Najlepsza są miejsca w północno - wschodniej części ogrodu, oddalone od koron drzew i osłonięte od przeciągów. Kilka metrów kwadratowych powierzchni w zupełności nam wystarczy.

Na obwódkę ziołowej rabaty doskonale nadają się ruta zwyczajna i santolina, które w korzystnych warunkach utworzą gęsty żywopłocik chroniący zioła przed zadeptaniem oraz oddzielające od siebie poszczególne ich gatunki. Na wzór ogródków francuskich możemy nadać zielnikowi regularny kształt - okręgu lub wielokąta, a kwatery otoczyć obwódką ze strzyżonego bukszpanu. Taki ogródek ma bardziej formalny, uporządkowany charakter, jest też łatwiejszy w pielęgnacji.

W sąsiedztwie ogródka ziołowego warto przewidzieć miejsce do odpoczynku - ławeczkę lub hamak - wówczas do woli można napawać się zapachem aromatycznych ziół, który złagodzi objawy stresu i zmęczenia. Ich lecznicze właściwości wykorzystuje się na różne sposoby. Najczęściej parzy się z nich herbatki, dodaje do gorących kąpieli, stosuje jako kompresy i maści na podrażnienia skóry. Niektóre zioła, jak np. rozmaryn, kminek, mięta pieprzowa poprawiają smak potraw.


Rozmaitość gatunków ziół jest ogromna, do najpopularniejszych z nich należą:

 - ZIOŁA WIELOLETNIE - bylica estragon, bylica pospolita, cząber górski, hyzop lekarski, koper włoski, lawenda, lebiodka pospolita (oregano), lubczyk ogrodowy, macierzanka, melisa lekarska, mięta pieprzowa, szałwia lekarska, tymianek pospolity, rozmaryn lekarski, rumianek

 - ZIOŁA JEDNOROCZNE I DWULETNIE - anyż, arcydzięgiel litwor, bazylia pospolita, cząber ogrodowy, czosnek pospolity, kminek zwyczajny, kolendra siewna, koper ogrodowy, majeranek ogrodowy, pietruszka zwyczajna, trybula ogrodowa.

 Do roślin towarzyszących w ogródkach ziołowych, nierzadko również posiadających właściwości lecznicze, należą - nagietki, nasturcje, dzikie róże, prawoślaz lekarski, pysznogłówka, dziewanna.
                   

Mirosława Rogacz